Có thể xem đây là biểu hiện nỗ lực của Nguyễn Trãi trong hành trình đi tìm một lối thơ dân tộc. Với những giá trị to lớn về nội dung và nghệ thuật, "Quốc âm thi tập" là tập thơ tiêu biểu trong sự nghiệp thơ ca của Nguyễn Trãi. Và từ "Quốc âm thi tập Quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi, tập thơ Việt Nam đầu tiên Tiêu đề của bài này gói trọn bộ nội dung lẫn dàn bài, gồm có ba điểm chính: Quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi là tác phẩm Nôm quy mô đầu tiên của nước ta. Đó là tác phẩm đậm đà tính dân tộc. Bạn đang xem nội dung tài liệu Thơ đề vịnh thiên nhiên trong Hồng Đức quốc âm thi tập, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên. Các file đính kèm theo tài liệu này: 03_3608.pdf; Tài liệu liên quan. Thực hiện Thông tư của Bộ Công an qui định về tập huấn và tổ chức hội thi điều lệnh, quân sự, võ thuật trong CAND và Kế hoạch của CATP Hà Nội về tập huấn điều lệnh, quân sự, võ thuật CAND năm 2022; Công an quận Tây Hồ đã chủ động xây dựng và triển khai Kế hoạch về tập huấn điều lệnh, quân sự Cu trỳc bi Nguyn Trói I. Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Trãi (1 ti t). II. Những tác phẩm tiêu biểu (3 ti t). 1. Văn: Quân trung từ mệnh tập; Bình Ngô đại cáo. 2. Thơ: Quốc âm thi tập và ức Trai thi tập III. Luyện tập: Thảo luận về vị trí của Nguyễn Trãi trong zyM8. Nguyễn Trãi 1380 – 1442 là đại thi hào dân tộc, người anh hùng cứu quốc thuở “Bình Ngô”, danh nhân văn hoá Đại Việt nói riêng và thế giới nói chung. Thơ chữ Nôm của Nguyễn Trãi đẹp đẽ, sâu sắc, là biểu tượng cao quý của nền vãn hiến Việt Nam. Điều đó được thể hiện trong tập thơ “Quốc âm thi tập”. Sau cái chết của Nguyễn Trãi, bè lũ gian thần trong triều Lê tiến hành tru di họ tộc nhà Nguyễn Trãi. Thơ văn Nguyễn Trãi cũng bị huỷ, không ai dám tàng trữ. Đời Lê Thánh Tông mới có lệnh cho sưu tầm. Nhưng phải đến năm 1868, nhà nghiên cứu Dương Bá Cung mới sưu tầm và lưu giữ thành công. Những tác phẩm của Nguyễn Trãi được truyền lại đến ngày nay là thành quả của lần tìm kiếm này. “Quốc âm thi tập” cũng nằm trong số đó. “Quốc âm thi tập” là tập thơ Nôm của Nguyễn Trãi, cũng là tập thơ Nôm cổ nhất, phong phú nhất của Việt Nam còn lại đến nay. Tập thơ gồm 254 bài chia thành 4 mục Vô đề ngôn chí, mạn thuật, trần tình, thuật hứng, tự thuật…; Thì lệnh môn; Hoa mộc môn; cầm thú môn. Phần lớn các bài thơ trong “Quốc âm thi tập” không có nhan đề. Đa phần là thơ tâm sự, tỏ chí hướng, rất khó để biêt thời gian sáng tác của từng tác phẩm. Nội dung của tập thơ hướng đến việc ca tụng thú thanh nhàn, tự hào mình đã “đổi công danh lấy một cần câu”… và cũng để lộ nỗi đau không che giấu là không có cơ hội giúp nước, không gặp người cùng mình thực hiện chí lớn. Ngoài ra, có một sô’ bài làm để tự ràn mình, khuyên bảo con cháu trong nhà giữ vững đạo đức, nhân phẩm, theo đúng lời dạy của thánh hiền Bảo kính cảnh giới. Cũng là một khía cạnh của thơ tâm sự, thơ về thiên nhiên là một mảng nội dung lớn trong “Quốc âm thi tập”. Thơ thiên nhiên của Nguyên Trãi hợp với thú an nhàn, làm dịu bớt nỗi đau, trở nên nhẹ nhàng, thanh thoát. Thể thơ trong “Quốc âm thi tập” rất đặc biệt. Có bài thất ngôn bát cú, có bài thất ngôn tứ tuyệt; nhiều bài giữa những câu 7 tiếng, xen 1 – 2 câu 6 tiếng. Đó là thể thơ riêng của thế kỉ XV. Nguyễn Trãi dùng nhiều ca dao, tục ngữ, nhiều từ cổ, và có ý thức dùng từ thuần Việt thay từ Hán Việt. Đặc điểm nổi bật nhất và cũng là thành công lớn nhất về nghệ thuật của tập thơ là đã sử dụng thành công ngôn ngữ tiếng Việt, chữ Nôm. Từ ngữ trong Quốc âm thi tập được tiếp thu từ những thành tựu vãn Nôm đời Trần, cải biên từ ngữ liệu Trung Quốc, song chủ yếu là chuốt lọc và phát triển từ tiếng nói của nhân dân. Trong tập thơ này, từ thuần Việt chiếm ưu thế hơn so với từ Hán – Việt, từ đơn âm được dùng với số lượt cao, sử dụng hư từ với tỉ lệ cao… Với lượng từ phong phú, có giá trị nghệ thuật, tác giả Quốc âm thi tập không chỉ thành công trong việc diễn tả những trạng huống tình cảm của bản thân mà còn góp phần thúc đẩy ngôn ngữ văn học viết bằng tiếng Việt phát triển. Không chỉ vậy, sáng tác thơ Nôm, Nguyễn Trãi dựa vào thể thơ Đường luật song ông chủ trương 285 phát huy cao độ những yếu tố dân tộc về mặt hình thức như cách gieo vần theo gốc dân gian; lối ngắt nhịp câu thơ khiến nhịp ở cuối câu là nhịp chẵn; đưa câu lục vào trong thơ, dùng xen với câu thất ngôn làm cho bài thơ giàu có về tiết điệu. Đó là điều ít gặp trong thơ Đường luật. Có thể xem đây là biểu hiện nỗ lực của Nguyễn Trãi trong hành trình đi tìm một lối thơ dân tộc. Với những giá trị to lớn về nội dung và nghệ thuật, “Quốc âm thi tập” là tập thơ tiêu biểu trong sự nghiệp thơ ca của Nguyễn Trãi. Và từ “Quốc âm thi tập”, Nguyễn Trãi đã tự khẳng định mình, như học giả_Lê Trí Viễn từng nhận xét “Nguyễn Trãi là bông hoa đầu mùa tuyệt đẹp của thơ nôm Việt Nam”. Ngày đăng 01/11/2014, 1240 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC NGUYỄN THỊ NGA PHƢƠNG DIỆN NỘI DUNG TRONG TẬP THƠ HỒNG ĐỨC QUỐC ÂM THI TẬP KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Sơn La, năm 2014 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC NGUYỄN THỊ NGA PHƢƠNG DIỆN NỘI DUNG TRONG TẬP THƠ HỒNG ĐỨC QUỐC ÂM THI TẬP Chuyên ngành Văn học Việt Nam KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Ngƣời hƣớng dẫn TS. Ngô Thị Phƣợng Sơn La, năm 2014 LỜI CẢM ƠN Em xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của Phòng Quản lí Khoa học Trường Đại học Tây Bắc, các thầy cô trong Bộ môn Văn học Việt Nam – Khoa Ngữ Văn, Thư viện trường Đại học Tây Bắc, đặc biệt em xin cảm ơn sự chỉ dẫn tận tình của Cô giáo – Tiến sĩ Ngô Thị Phượng đã giúp em hoàn thành khóa luận. Qua đây, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các bạn sinh viên trong lớp K51 Đại học sư phạm Văn – GDCD đã giúp đỡ tôi trong quá thực hiện khóa luận. Em xin chân thành cảm ơn! Sơn La, Ngày 15 Tháng 04 Năm 2014 Nguyễn Thị Nga MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU 1 1. Lí do chọn đề tài 1 2. Lịch sử vấn đề 2 3. Đối tượng nghiên cứu 4 4. Phạm vi nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu 4 5. Phương pháp nghiên cứu 4 6. Cấu trúc đề tài 5 PHẦN NỘI DUNG 6 CHƢƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ THƠ NÔM ĐƢỜNG LUẬT VÀ TẬP THƠ HỒNG ĐỨC QUỐC ÂM THI TẬP 6 Khái quát về thơ Nôm Đường luật 6 Khái niệm 6 Quá trình hình thành và phát triển 7 Khái quát về tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập 10 Thời đại Hồng Đức 10 Tác giả Hồng Đức quốc âm thi tập 11 Hoàn cảnh ra đời, vị trí tác phẩm 12 Tiểu kết chương 1 13 CHƢƠNG 2 PHƢƠNG DIỆN NỘI DUNG TRONG TẬP THƠ HỒNG ĐỨC QUỐC ÂM THI TẬP 14 Ngợi ca công đức nhà Lê và vai trò của Lê Thánh Tông 14 Ca ngợi đất nước giàu đẹp 23 Địa danh kì thú 24 Bốn mùa tốt tươi, tuần hoàn bí ẩn 28 Dân chúng ấm no 33 Tôn vinh các nhân kiệt Trung Hoa và tự hào về quá khứ của cha ông 36 Tôn vinh các nhân kiệt Trung Hoa 36 Niềm tự hào về quá khứ của cha ông 39 Tiểu kết chương 2 43 CHƢƠNG 3 MỘT VÀI PHƢƠNG DIỆN TRONG HÌNH THỨC THỂ HIỆN HỒNG ĐỨC QUỐC ÂM THI TẬP 44 Cách tân thể loại 44 Cách tân ngôn ngữ 48 Tiểu kết chương 3 53 PHẦN KẾT LUẬN 54 TÀI LIỆU THAM KHẢO 56 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Thời đại Hồng Đức không những đánh dấu một giai đoạn cực thịnh của chế độ phong kiến Việt Nam mà còn ghi lại một cột mốc lớn trên con đường phát triển của lịch sử văn học dân tộc với sự ra đời của tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập. Tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập do những nhân sĩ của hội Tao đàn sáng tác dưới sự chủ xướng của vua Lê Thánh Tông. Tuy sáng tác còn nặng lối cung đình tuy nhiên tập thơ đã đem đến cho văn học những vần thơ hết sức thi vị. Có thể thấy ở tập thơ này, về mặt nội dung rất phong phú, có sự kế thừa và tiếp thu những tinh hoa nghệ thuật của thơ Nguyễn Trãi từ thế kỉ trước. Từ trước đến nay đã có nhiều độc giả đón nhận và khai thác tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập không phải chỉ để hiểu rõ cái hay về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm mà còn tiếp cận tác phẩm như một nguồn tài liệu lịch sử quý giá về một giai đoạn lịch sử dân tộc. Hiện nay, tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập được đưa vào giảng dạy trong các trường chuyên nghiệp, tuy nhiên để cảm nhận được cái hay, cái đẹp và ý nghĩa sâu sắc của những bài thơ trong Hồng Đức quốc âm thi tập do khoảng cách thời gian lịch sử và hạn chế trong giới thiệu tài liệu học tập nên người học và độc giả hạn chế về sự tiếp cận, hơn nữa các tài liệu nghiên cứu chỉ dừng lại ở phương diện khái quát chung mà chưa đi vào những vấn đề cụ thể. Tập thơ được coi là tiếng nói không nhỏ trong thơ Nôm dân tộc, khi tiếp xúc với tác phẩm điều cuốn hút người viết trước hết là ở phương diện nội dung phong phú và sâu sắc của tác phẩm. Như vậy, việc nghiên cứu tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập là điều cần thiết đặc biệt là nghiên cứu phương diện nội dung. Tuy nhiên cho đến nay chưa có nhiều công trình tập trung nghiên cứu chuyên sâu và riêng biệt về phương diện nội dung của tập thơ, đây là khó khăn cho việc tiếp cận và học tập những tác phẩm thơ trong Hồng Đức quốc âm thi tập, do vậy để có cái nhìn cụ thể hơn về nội dung thơ trong tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập người viết đi vào thực hiện khóa luận “Phương diện nội dung trong tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập”. 2 2. Lịch sử vấn đề Cho đến nay, chưa có nhiều những công trình nghiên cứu một cách sâu sắc về tập thơ Nôm Hồng Đức quốc âm thi tập mà hầu như chỉ dừng lại ở mức độ khái quát chung. Có thể điểm qua một số công trình tiêu biểu như sau Các tác giả cuốn Văn học trung đại Việt Nam, tập 1, do Nguyễn Đăng Na chủ biên đã đưa ra những đánh giá khái quát về tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập như sau “Thời đại Hồng Đức không những đánh dấu giai đoạn hoàng kim của chế độ phong kiến Việt Nam mà còn ghi một cột mốc lớn trên con đường phát triển của lịch sử văn học dân tộc với sự ra đời của tập thơ mang chính tên thời đại đó.” [14, Về mặt nội dung các tác giả cũng đưa ra nhận xét “đồng thời mở rộng những nội dung Nho giáo, khẳng định, đề cao vương triều phong kiến.” [14, Các soạn giả cuốn Hồng Đức quốc âm thi tập do Phạm Trọng Điềm chủ biên đã có những nhận xét khái quát về nội dung tập thơ “ Đây là tập thơ nhiều tác giả cho nên ý thơ và lời thơ cũng muôn màu muôn vẻ. Tuy nhiên hướng sáng tác vẫn tập trung dưới sự chỉ đạo của nhà vua, từ trật tự đến chủ đề chung tình yêu thiên nhiên, yêu đất nước, yêu chính nghĩa, yêu những trí óc thông minh, yêu những tâm hồn trong sáng, và từ đó toát lên lòng tự hào dân tộc, trong tổ quốc độc lập và thanh bình.” [6, Về nghệ thuật tác giả đưa ra ý kiến như sau “ Hình thức và nghệ thuật thơ ở đây có một bước tiến so với tập thơ Quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi,… trừ những chỗ khuôn sáo, gò bó, hình thức và nghệ thuật thơ Quốc âm thời Hồng Đức được mở rộng về nhiều mặt, phong phú về đề tài, sinh động về hình tượng, uyển chuyển về lời văn.” [6, Cũng trong cuốn sách này, Bùi Văn Nguyên có lời bình xác đáng “Hồng Đức quốc âm thi tập cũng nêu lên được nhiều nét truyền thống tốt đẹp trong tinh thần dựng nước và giữ nước của tổ tiên ta, cũng như về sự vững bền và sức vươn lên của nền văn hiến Việt Nam.” [6, Trong cuốn Lê Thánh Tông về tác gia và tác phẩm, tác giả đã tập hợp nhiều bài viết với nhiều ý kiến đánh giá khách quan của nhiều nhà nghiên cứu, Nguyễn Hồng Phong có lời nhận định như sau “Hồng Đức quốc âm thi tập một 3 mặt phản ánh tư tưởng và tâm lí của giai cấp phong kiến triều Lê, kiêu hãnh vì sự nghiệp dựng nước của dòng họ nhà Lê, cũng kiêu hãnh về lịch sử oanh liệt của dân tộc.” [7, Có thể trích dẫn ý kiến của Bùi Duy Tân “Hồng Đức quốc âm thi tập là một tập thơ tiếng Việt cỡ lớn, lớn về số lượng thơ, về giá trị, về vị trí, về ý nghĩa thời đại của nó.”, “Tác phẩm là bằng chứng về một thời kì phát triển mạnh, một bước tiến mới của thơ tiếng Việt.” [7, Cũng ý kiến của Bùi Duy Tân “Hồng Đức Quốc Âm thi tập là kết tinh cố gắng của cả một thế hệ thi sĩ trên lĩnh vực trau dồi và nâng cao sức biểu hiện của ngôn ngữ văn học dân tộc.” [7, Hay ý kiến đánh giá của Vương Lộc “Trong lịch sử văn học Việt Nam thế kỉ XV được đánh dấu bằng hai tác phẩm viết bằng chữ Nôm nổi tiếng nửa đầu thế kỉ là Quốc Âm thi tập của Nguyễn Trãi và nửa sau thế kỉ là Hồng Đức quốc âm thi tập của Lê Thánh Tông và một số triều thần.” [7, Phạm Hùng cũng có lời bình “Tập thơ là kết quả của cuộc sinh hoạt nghệ thuật cung đình mang tính công dân đầy trang trọng, nghiêm túc.” [7, Với công trình nghiên cứu Thơ Nôm Đường luật, tác giả Lã Nhâm Thìn nhận định “Hồng Đức quốc âm thi tập vẫn tiếp tục nội dung dân tộc đã có từ Quốc âm thi tập, nhưng xu hướng xã hội hóa trong nội dung phản ánh đã thể hiện khá rõ nét.” [19, tr 41]. “Đôi khi mộc mạc, chất phác, ngộ nghĩnh nhưng đậm đà phong vị dân tộc.” [19, Trong cuốn Văn học Việt Nam thế kỉ X – nửa đầu thế kỉ XVIII, do Đinh Gia Khánh chủ biên có lời nhận xét của Mai Cao Chương như sau “Hồng Đức quốc âm thi tập là tập thơ Nôm cỡ lớn của thế kỉ XV.” [12, Cũng về tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập trong cuốn Văn học Việt Nam từ thế kỉ X – thế kỉ XX, Nguyễn Phạm Hùng chủ biên có đưa ra ý kiến nhận xét cụ thể “Tập thơ thể hiện sự hào sảng của một vị vua thời thịnh mang niềm tự hào to lớn trước lịch sử dân tộc, trước non sông gấm vóc, ca tụng vương quyền, ca tụng cuộc sống thái bình, bày tỏ lòng quan tâm tới đời sống muôn dân… nghệ thuật thơ rất trau chuốt, điêu luyện có tính dân tộc, giàu sắc thái dân dã.” [9, 4 Đinh Gia Khánh trong cuốn Văn học Việt Nam thế kỉ X – nửa đầu thế kỉ XVIII có lời bình khách quan “Hồng Đức quốc âm thi tập đã đánh dấu một bước tiến rõ rệt của văn học Nôm đặc biệt là về phương diện rèn giũa và nâng cao khả năng biểu hiện của ngôn ngữ văn học dân tộc.” [12, Trên đây là những công trình nghiên cứu và những ý kiến tiêu biểu của một số nhà nghiên cứu về tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập. Nhìn chung mỗi công trình nghiên cứu đều có những đóng góp đáng kể với những phát hiện mới mẻ. Tôi tiến hành thực hiện khóa luận trên cơ sở kế thừa, tiếp thu những thành tựu đã có từ những công trình nghiên cứu trên . 3. Đối tƣợng nghiên cứu Triển khai khóa luận “Phương diện nội dung trong tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập”, người viết xác định phương diện nội dung của Hồng Đức quốc âm thi tập là đối tượng nghiên cứu. 4. Phạm vi nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu Phạm vi nghiên cứu Khóa luận nghiên cứu trong phạm vi tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập do hai nhà nghiên cứu Phạm Trọng Điềm - Bùi Văn Nguyên giới thiệu, biên soạn, xuất bản năm 1982, Nhà xuất bản Văn học, gồm 328 bài thơ, chia thành 5 phần Thiên địa môn, Nhân đạo môn, Phong cảnh môn, Phẩm vật môn, Nhàn ngâm chư phẩm. Nhiệm vụ nghiên cứu Tiến hành phân tích tìm ra những phương diện nội dung cụ thể trong Hồng Đức quốc âm thi tập gồm Ngợi ca công đức nhà Lê và vai trò của Lê Thánh Tông. Ca ngợi đất nước giàu đẹp. Tôn vinh các nhân kiệt Trung Hoa và tự hào về quá khứ của cha ông. 5. Phƣơng pháp nghiên cứu Để đảm bảo cho công việc nghiên cứu khóa luận đồng thời để có nguồn tư liệu phong phú và đủ tin cậy đáp ứng được mục đích đặt ra. Người viết tiến hành những phương pháp nghiên cứu sau 5 Phương pháp thống kê phân loại Sử dụng phương pháp này người viết có thể tập hợp, thống kê những nguồn tư liệu có liên quan đến khóa luận người viết đang nghiên cứu. Phương pháp phân tích - tổng hợp Từ những tư liệu đã tập hợp, thống kê được người viết sử dụng phương pháp phân tích - tổng hợp để làm sáng tỏ vấn đề cần nghiên cứu. Phương pháp này được sử dụng như một phương pháp chính trong quá trình thực hiện đề tài. Phương pháp văn học sử Văn học trung đại phát triển trong thời gian dài và kéo dài qua các thời kì khác nhau nên việc sử dụng phương pháp văn học sử sẽ đảm bảo được tính logic trong quá trình khảo sát phục vụ cho việc nghiên cứu khóa luận. Hơn nữa tư tưởng tác phẩm luôn chịu sự chi phối của thời đại. 6. cấu trúc đề tài Ngoài phần Mở đầu và Kết luận khóa luận gồm 3 chương Chương 1 Khái quát về thơ Nôm Đường luật và tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập Chương 2 Phương diện nội dung trong tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập Chương 3 Một vài phương diện trong hình thức thể hiện Hồng Đức quốc âm thi tập [...]... thể thơ mới thơ Nôm Đường luật Tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập được coi là bước phát triển tiếp theo trên cơ sở kế thừa và phát huy tinh thần đã có trong Quốc âm thi tập, góp phần đưa thơ Nôm Đường luật phát triển mạnh mẽ hơn và khẳng định chắc chắn vị trí của mình trong lịch sử văn học dân tộc Sau Quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi, tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập được coi là một cột mốc lớn trong. .. trình phát triển của thơ Nôm Đường luật nói riêng, văn học dân tộc và ngôn ngữ dân tộc nói chung 13 CHƢƠNG 2 PHƢƠNG DIỆN NỘI DUNG TRONG TẬP THƠ HỒNG ĐỨC QUỐC ÂM THI TẬP Tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập là sáng tác của nhiều tác giả nên nội dung rất phong phú và đa dạng, tuy nhiên trong sự đa dạng đó tập thơ vẫn có sự nhất quán trong biểu hiện nội dung cảm xúc Ngợi ca công đức nhà Lê và vai trò... khuyến khích phát triển nhất là sáng tác thơ Nôm Đường luật, bằng chứng cụ thể là sự ra đời của tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập Tác giả Hồng Đức quốc âm thi tập Tác giả của tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập là những nhân sĩ thời Hồng Đức mà chủ yếu là những nhân sĩ tập hợp trong Hội Tao đàn Hội Tao đàn được thành lập vào năm 1495, là tổ chức sáng tác thơ và bình thơ do vua Lê Thánh Tông đứng đầu tự... đất nước ta Hồng Đức quốc âm thi tập ca ngợi sự giàu đẹp của đất nước thông qua những bài thơ miêu tả thi n nhiên Có thể thấy, miêu tả thi n nhiên, dùng thi n nhiên phục vụ cho mục đích biểu cảm là nội dung quen thuộc trong thơ ca trung đại, trong tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập những bài thơ viết về thi n nhiên chiếm số lượng nhiều nhất, có tới 42 bài thơ với nội dung miêu tả vẻ đẹp của thi n nhiên... dưới 170 bài thơ là một trong những tập thơ tiêu biểu sau Quốc âm thi tập và Hồng Đức quốc âm thi tập, xét về quy mô, số lượng tác phẩm này ít hơn so với hai tập thơ Quốc âm thi tập và Hồng Đức quốc âm thi tập song với Bạch Vân quốc ngữ thi tập tầm khái quát nghệ thuật của thơ Nôm đường luật được nâng lên một bước, đề tài, chủ đề nổi bật trong thơ Nôm Nguyễn Bỉnh Khiêm là tính chất xã hội rộng lớn và mang...PHẦN NỘI DUNG CHƢƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ THƠ NÔM ĐƢỜNG LUẬT VÀ TẬP THƠ HỒNG ĐỨC QUỐC ÂM THI TẬP Khái quát về thơ Nôm Đƣờng luật Khái niệm Thơ Nôm Đường luật là một trong những thể loại để lại nhiều thành tựu to lớn cho nền văn học dân tộc, đó được coi là thể thơ độc đáo vào bậc nhất của văn học Việt Nam Thời trung đại nhiều sáng tác vận dụng thể thơ này Quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi, Hồng Đức quốc. .. với bảy thế kỉ tồn tại và phát triển thơ Nôm Đường luật đã khẳng định ý nghĩa to lớn của mình trong văn học dân tộc với những đỉnh cao nghệ thuật rực rỡ 9 Khái quát về tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập Thời đại Hồng Đức Tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập ra đời vào nửa cuối thế kỉ XV dưới thời Hồng Đức Về mặt lịch sử dân tộc, đây là thời kì nước Đại Việt vừa sạch bóng quân thù, bước vào kỉ nguyên... Đây có thể coi là thế kỉ của thơ Nôm Đường luật với sự xuất hiện của 7 hai tập thơ lớn cả về số lượng và chất lượng nửa đầu thế kỉ có Quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi gồm 254 bài thơ, nửa cuối thế kỉ có Hồng Đức quốc âm thi tập gồm 328 bài thơ Quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi được coi là tác phẩm mở đường cho sự phát triển của thơ Nôm Đường luật và khẳng định sự tồn tại trong thực tế dòng văn học tiếng... chùa tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập không chỉ làm hiện lên cảnh đẹp giang sơn ta mà còn phần nào nói lên bản sắc văn hóa của dân tộc ta Bốn mùa tốt tƣơi, tuần hoàn bí ẩn Thi n nhiên tươi đẹp, rực rỡ trên đất nước ta còn hiện lên thông qua những bài thơ vịnh bốn mùa xuân, hạ, thu, đông, những bài thơ vịnh bốn mùa trong tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập chiếm số lượng khá lớn, có tới 20 bài thơ. .. nhất ở thời đại này là sự phát triển của thể thơ Nôm Đường luật một thể thơ dân tộc, nếu 14 như Quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi là tác phẩm đặt nền móng cho thể thơ này thì tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập của hội Tao đàn là sự kế tục và góp phần khẳng định vị trí vững chắc của thể thơ này trong nền văn học dân tộc Có thể nhận thấy văn học thời kì này có nội dung yêu nước sâu sắc, thể hiện niềm tự hào . về thơ Nôm Đường luật và tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập Chương 2 Phương diện nội dung trong tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập Chương 3 Một vài phương diện trong hình thức thể hiện Hồng Đức. tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập. Tác giả Hồng Đức quốc âm thi tập Tác giả của tập thơ Hồng Đức quốc âm thi tập là những nhân sĩ thời Hồng Đức mà chủ yếu là những nhân sĩ tập hợp trong. sau Quốc âm thi tập và Hồng Đức quốc âm thi tập, xét về quy mô, số lượng tác phẩm này ít hơn so với hai tập thơ Quốc âm thi tập và Hồng Đức quốc âm thi tập song với Bạch Vân quốc ngữ thi tập - Xem thêm -Xem thêm phương diện nội dung trong tập thơ hồng đức quốc âm thi tập, phương diện nội dung trong tập thơ hồng đức quốc âm thi tập, You're Reading a Free Preview Pages 8 to 9 are not shown in this preview. You're Reading a Free Preview Pages 13 to 19 are not shown in this preview. You're Reading a Free Preview Pages 23 to 29 are not shown in this preview. You're Reading a Free Preview Pages 33 to 37 are not shown in this preview. You're Reading a Free Preview Page 46 is not shown in this preview. You're Reading a Free Preview Pages 51 to 61 are not shown in this preview. You're Reading a Free Preview Pages 66 to 71 are not shown in this preview. You're Reading a Free Preview Pages 76 to 81 are not shown in this preview. You're Reading a Free Preview Pages 86 to 109 are not shown in this preview. You're Reading a Free Preview Pages 118 to 127 are not shown in this preview. You're Reading a Free Preview Pages 132 to 135 are not shown in this preview. You're Reading a Free Preview Pages 144 to 158 are not shown in this preview. You're Reading a Free Preview Pages 168 to 180 are not shown in this preview. You're Reading a Free Preview Pages 185 to 196 are not shown in this preview. You're Reading a Free Preview Page 205 is not shown in this preview. You're Reading a Free Preview Pages 210 to 224 are not shown in this preview. Giới thiệu tập thơ Quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi Gợi ý Nguyễn Trãi 1380 – 1442 là đại thi hào dân tộc, người anh hùng cứu quốc thuở "Bình Ngô", danh nhân văn hoá Đại Việt nói riêng và thế giới nói chung. Thơ chữ Nôm của Nguyễn Trãi đẹp đẽ, sâu sắc, là biểu tượng cao quý của nền vãn hiến Việt Nam. Điều đó được thể hiện trong tập thơ “Quốc âm thi tập”. Sau cái chết của Nguyễn Trãi, bè lũ gian thần trong triều Lê tiến hành tru di họ tộc nhà Nguyễn Trãi. Thơ văn Nguyễn Trãi cũng bị huỷ, không ai dám tàng trữ. Đời Lê Thánh Tông mới có lệnh cho sưu tầm. Nhưng phải đến năm 1868, nhà nghiên cứu Dương Bá Cung mới sưu tầm và lưu giữ thành công. Những tác phẩm của Nguyễn Trãi được truyền lại đến ngày nay là thành quả của lần tìm kiếm này. “Quốc âm thi tập” cũng nằm trong số đó. “Quốc âm thi tập” là tập thơ Nôm của Nguyễn Trãi, cũng là tập thơ Nôm cổ nhất, phong phú nhất của Việt Nam còn lại đến nay. Tập thơ gồm 254 bài chia thành 4 mục Vô đề ngôn chí, mạn thuật, trần tình, thuật hứng, tự thuật…; Thì lệnh môn; Hoa mộc môn; cầm thú môn. Phần lớn các bài thơ trong "Quốc âm thi tập" không có nhan đề. Đa phần là thơ tâm sự, tỏ chí hướng, rất khó để biêt thời gian sáng tác của từng tác phẩm. Nội dung của tập thơ hướng đến việc ca tụng thú thanh nhàn, tự hào mình đã “đổi công danh lấy một cần câu”… và cũng để lộ nỗi đau không che giấu là không có cơ hội giúp nước, không gặp người cùng mình thực hiện chí lớn. Ngoài ra, có một sô’ bài làm để tự ràn mình, khuyên bảo con cháu trong nhà giữ vững đạo đức, nhân phẩm, theo đúng lời dạy của thánh hiền Bảo kính cảnh giới. Cũng là một khía cạnh của thơ tâm sự, thơ về thiên nhiên là một mảng nội dung lớn trong “Quốc âm thi tập”. Thơ thiên nhiên của Nguyên Trãi hợp với thú an nhàn, làm dịu bớt nỗi đau, trở nên nhẹ nhàng, thanh thoát. Thể thơ trong “Quốc âm thi tập” rất đặc biệt. Có bài thất ngôn bát cú, có bài thất ngôn tứ tuyệt; nhiều bài giữa những câu 7 tiếng, xen 1 – 2 câu 6 tiếng. Đó là thể thơ riêng của thế kỉ XV. Nguyễn Trãi dùng nhiều ca dao, tục ngữ, nhiều từ cổ, và có ý thức dùng từ thuần Việt thay từ Hán Việt. Đặc điểm nổi bật nhất và cũng là thành công lớn nhất về nghệ thuật của tập thơ là đã sử dụng thành công ngôn ngữ tiếng Việt, chữ Nôm. Từ ngữ trong Quốc âm thi tập được tiếp thu từ những thành tựu vãn Nôm đời Trần, cải biên từ ngữ liệu Trung Quốc, song chủ yếu là chuốt lọc và phát triển từ tiếng nói của nhân dân. Trong tập thơ này, từ thuần Việt chiếm ưu thế hơn so với từ Hán – Việt, từ đơn âm được dùng với số lượt cao, sử dụng hư từ với tỉ lệ cao… Với lượng từ phong phú, có giá trị nghệ thuật, tác giả Quốc âm thi tập không chỉ thành công trong việc diễn tả những trạng huống tình cảm của bản thân mà còn góp phần thúc đẩy ngôn ngữ văn học viết bằng tiếng Việt phát triển. Không chỉ vậy, sáng tác thơ Nôm, Nguyễn Trãi dựa vào thể thơ Đường luật song ông chủ trương 285 phát huy cao độ những yếu tố dân tộc về mặt hình thức như cách gieo vần theo gốc dân gian; lối ngắt nhịp câu thơ khiến nhịp ở cuối câu là nhịp chẵn; đưa câu lục vào trong thơ, dùng xen với câu thất ngôn làm cho bài thơ giàu có về tiết điệu. Đó là điều ít gặp trong thơ Đường luật. Có thể xem đây là biểu hiện nỗ lực của Nguyễn Trãi trong hành trình đi tìm một lối thơ dân tộc. Với những giá trị to lớn về nội dung và nghệ thuật, “Quốc âm thi tập” là tập thơ tiêu biểu trong sự nghiệp thơ ca của Nguyễn Trãi. Và từ "Quốc âm thi tập", Nguyễn Trãi đã tự khẳng định mình, như học giả_Lê Trí Viễn từng nhận xét "Nguyễn Trãi là bông hoa đầu mùa tuyệt đẹp của thơ nôm Việt Nam”. Chủ đề ban thancơ hộigiới thiệunguyen traithời gianvan hoc Ngày đăng 15/11/2017, 1946 vấn đềNếu đọc thơ Nguyễn Du ta bâng khuâng trước những giọt lệ cao cả, chảy mãi ngàn đời giống như Tố Hữu đã đúc kết “Tố Như ơi, lệ chảy quanh thân Kiều” thì đến với Nguyễn Trãi ta bắt gặp một nhà quân sự làm thơ hết sức tài tình “Nghe hồn Nguyễn Trãi phiêu gươm khua, tiếng thơ kêu xé lòng”Nguyễn Trãi là một nhà chính trị sáng suốt, một nhà quân sự lỗi lạc, một nhà ngoại giao thiên tài, một nhà sử học, địa lý học và một nhà thơ, nhà văn xuất sắc của văn học Việt Nam. Ở Nguyễn Trãi đã hội tụ tất cả “khí phách”, “tinh hoa” nghĩa là những gì tốt đẹp nhất của dân tộc ta. Có thể nói, Quốc âm thi tập là tập thơ có vị trí quan trọng trong lịch sử văn học Việt Nam. Đây là tập thơ Nôm đầu tiên viết bằng ngôn ngữ dân tộc hiện còn. Xuân Diệu gọi nó là “tác phẩm mở đầu nền văn học cổ điển” nước ta. Sở dĩ có được vị trí trên vì bên cạnh giá trị nội dung, Quốc âm thi tập còn gặt hái được những thành tựu to lớn về giá trị nghệ thuật. Tìm hiểu nét đặc sắc về nghệ thuật trong Quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi sẽ góp phần giúp chúng ta nhận thức một cách toàn diện hơn về tài năng, phẩm giá và những đóng góp của Nguyễn Trãi trong tiến trình văn học Việt Nam. Trong đó, không thể không xét đến đặc điểm thể loại được Nguyễn Trãi sử dụng một cách nhuần nhuyễn, sáng tạo. Từ đó, ta sẽ có cái nhìn sâu sắc hơn về tài năng, vai trò, vị trí cũng như những đóng góp của Nguyễn Trãi cho nền văn học dân quyết vấn Trãi và tác phẩm “Quốc âm thi tập”Theo GS. Nguyễn Phong Nam, Quốc âm thi tập là “sự khởi đầu hoành tráng nhất, ấn tượng nhất” của thơ Nôm Việt Nam. Với Quốc âm thi tập, Nguyễn Trãi được xem như nhà thơ lớn đầu tiên viết thơ chữ Nôm, đồng thời cũng là người sáng tác thơ Nôm đoản thiên có số lượng nhiều bậc nhất trong nền thơ cổ điển dân tộc. Quốc âm thi tập có 254 bài thơ, được xếp theo bốn phần là Vô đề 188 bài, Môn thì lệnh 21 bài, Hoa mộc môn 34 bài, Môn cầm thú 7 bài. TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM – ĐẠI HỌC HUẾ KHOA SƯ PHẠM NGỮ VĂN MÔN VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM ĐỀ Phân tích đặc điểm thể loại “Quốc âm thi tập” Nguyễn Trãi Dàn ý làm Đề tài Phân tích đặc điểm thể loại “Quốc âm thi tập” Nguyễn Trãi I II III Đặt vấn đề Giải vấn đề Nguyễn Trãi tác phẩm “Quốc âm thi tập” Những thể loại “Quốc âm thi tập” Cách gieo vần Bước đột phá thể loại Kết thúc vấn đề Người thực hiện Nhóm – Văn học Trung đại Việt Nam Giảng viên hướng dẫn Nguyễn Văn Luân Sinh viên nhóm 2 Vũ Thị Thúy Hòa – Văn 1D Phan Vũ Thùy Trân – Văn 1B Hoàng Thanh Long – Văn 1D Hồ Thị Ái Nhi – Văn 1D Hồ Thị Hạnh – Văn 1D Đặc điểm thể loại Quốc âm thi tập Nguyễn Trãi Đặt vấn đề I Nếu đọc thơ Nguyễn Du ta bâng khuâng trước giọt lệ cao cả, chảy ngàn đời giống Tố Hữu đúc kết “Tố Như ơi, lệ chảy quanh thân Kiều” đến với Nguyễn Trãi ta bắt gặp nhà quân s ự làm th tài tình “Nghe hồn Nguyễn Trãi phiêu diêu Tiếng gươm khua, tiếng thơ kêu xé lòng” Nguyễn Trãi nhà trị sáng suốt, nhà quân s ự l ỗi l ạc, nhà ngoại giao thiên tài, nhà sử học, địa lý học nhà th ơ, nhà văn xuất sắc văn học Việt Nam Ở Nguyễn Trãi h ội tụ tất c ả “khí phách”, “tinh hoa” nghĩa tốt đẹp dân tộc ta Có thể nói, "Quốc âm thi tập" tập thơ có vị trí quan trọng lịch sử văn học Việt Nam Đây tập thơ Nôm viết ngôn ngữ dân tộc Xn Diệu gọi “tác phẩm mở đầu văn học cổ điển” nước ta Sở dĩ có vị trí bên cạnh giá trị nội dung, "Quốc âm thi tập" gặt hái thành tựu to lớn giá trị nghệ thuật Tìm hiểu nét đặc sắc nghệ thuật "Quốc âm thi tập" Nguyễn Trãi góp phần giúp nhận thức cách tồn diện tài năng, phẩm giá nh ững đóng góp Nguyễn Trãi tiến trình văn học Việt Nam Trong đó, khơng thể khơng xét đến đặc điểm thể loại Nguyễn Trãi sử dụng cách nhu ần nhuyễn, sáng tạo Từ đó, ta có nhìn sâu sắc h ơn tài năng, vai trò, vị trí đóng góp Nguyễn Trãi cho văn học dân tộc II Giải vấn đề Nguyễn Trãi tác phẩm “Quốc âm thi tập” Theo GS Nguyễn Phong Nam, Quốc âm thi tập “sự khởi đầu hoành tráng nhất, ấn tượng nhất” thơ Nôm Việt Nam Với Quốc âm thi tập, Nguyễn Trãi xem nhà thơ lớn viết thơ chữ Nôm, đồng th ời người sáng tác thơ Nơm đoản thiên có số lượng nhiều bậc th cổ ển dân tộc Quốc âm thi tập có 254 thơ, xếp theo bốn ph ần Vô đ ề 188 bài, Mơn lệnh 21 bài, Hoa mộc mơn 34 bài, Môn c ầm thú 7 bài Đây tập thơ theo thể thơ cách luật thất ngôn bát cú, phần lớn theo th ể phổ biến bình thường, số theo thể cải biên, pha câu lục ngơn, ngũ ngơn vị trí khơng định Tập thơ viết ch ữ Nôm – th ứ ch ữ dựa kí hiệu chữ Hán có biến cải để ghi âm tiếng Việt Có lẽ v ậy mà l ời thơ uyển chuyển, dung dị, gần gũi đời thường, gần với nếp cảm, nếp nghĩ dân tộc So với thơ chữ Hán, tập thơ Nơm đại thành Nguyễn Trãi có kh ả thể sâu sắc tâm hồn dân tộc, cảm quan thiên nhiên, quê h ương, đ ất nước Nhờ sử dụng ngơn ngữ dân tộc, Nguyễn Trãi có th ể bộc lộ cung b ậc tình cảm, sắc thái trữ tình, giới nội tâm nỗi ưu phi ền m ột cách tự do, linh động Theo Nguyễn Đăng Na 2005 “Văn học trung đại Việt Nam”, có phân tích chi tiết, sâu sắc th văn Nguy ễn Trãi, đ ặc bi ệt thơ chữ Nôm "Quốc âm thi tập" giữ vị trí quan trọng lịch sử văn học dân tộc Việt Nam Tập thơ Nôm Nguyễn Trãi tác phẩm đ ầu tiên viết ngơn ngữ dân tộc Đây đồng th ời t ập đ ại thành c thơ ca tiếng Việt Với "Quốc âm thi tập", Nguyễn Trãi nhà “khai sơn phá thạch”, người đặt móng xây dựng thể th cho văn học dân t ộc sở tiếp thu có sáng tạo thể thơ Đường luật Trung Quốc "Quốc âm thi tập" khẳng định vai trò khả to lớn ngôn ngữ tiếng Việt ch ức thẩm mĩ, việc phản ánh đời sống xã hội tâm trạng người” Những thể loại “Quốc âm thi tập” Căn vào hình thức tổ chức chất liệu ngơn ngữ, ta thấy Nguyễn Trãi làm thơ Nôm theo ba thể Thể luật Đường gồm 42 Trong đó, 29 Thất ngơn bát cú, 13 Thất ngôn tứ tuyêt Thể thất ngơn kiểu tiết tấu đường luật 4-3 dùng xen tiết tấu 3-4 gồm 26 Trong Thất ngơn bát cú có 18 T ứ ệt có Thể thất ngơn xen lục ngơn 186 bài, Thất ngơn bát cú có 161 chiếm 86,56% Tứ tuyệt có 25 chiếm 13,44% Trong Nguyễn Trãi thể thơ Việt Nam Quốc âm thi tập, Phạm Luận đối chiếu, so sánh tỉ mỉ vần thơ quốc âm với thơ Đường, từ khẳng định Nguyễn Trãi vận dụng thi pháp thơ Đường cách thành thạo Nguyễn Trãi có sáng tạo khéo léo, tài tình số lớn thơ nhiều có chỗ viết khác niêm luật thơ Đường Điều thể câu tiếng có cách ngắt nhịp 3/4 khác lối ngắt nhịp thể thơ Đường 4/3, việc dùng câu tiếng xen với câu tiếng thơ bát cú tứ tuyệt Cũng tác giả Phạm Luận viết Thể loại thơ Quốc âm thi tập Nguyễn Trãi thi pháp Việt Nam, sau vào hình thức loại biệt tổ chức chất liệu ngơn ngữ, tác giả ba thể thơ mà Nguyễn Trãi sử dụng thể luật Đường, thể thất ngôn, thể câu chữ xen với câu chữ Ngồi ra, tác giả khẳng định “trong q trình sáng tác thơ tiếng Việt Nguyễn Trãi tiếp thu sâu sắc thi pháp luật Đường… Và từ tiềm quý báu thể thơ Trung Quốc này, Nguyễn Trãi có cố gắng để xây dựng lối thơ Việt Nam, thi pháp Việt Nam giai đoạn văn học chữ Nôm bắt đầu hình thành phát triển.” Điều tác giả chứng minh qua lối kiến tạo tiết tấu, lối gieo vần lưng mà Nguyễn Trãi sử dụng tập thơ Trong viết Một vài nhận xét mối quan hệ thể thơ Nôm Nguyễn Trãi với thể thất ngôn luật Trung Quốc với tác giả Nguyễn Phạm Hùng, tác giả Phạm Luận có phát thật xác đáng Tác giả viết cho rằng Trong Quốc âm thi tập vừa có nhân tố hợp luật Đường, lại vừa có nhân tố phi luật Đường Cụ thể cách hiệp vần thơ chủ yếu vần bằng, cấu tạo nhịp câu thơ thất ngôn đa dạng phổ biến cách ngắt nhịp 3/4, thể thất ngôn xen lục ngôn Qua khảo sát tác giả 254 thơ quốc âm có tới 156 có câu thất ngơn xen lục ngơn, chiếm 2/3 số tập Điều làm cho tiết điệu thơ phong phú nhiều Cách gieo vần Song song với việc phá cách thể thơ, Nguyễn Trãi có nh ững cách tân độc đáo việc gieo vần Như biết, vần xem m ột nh ững đặc trưng nghệ thuật quan trọng Vần giúp cho ph ần câu, câu gắn kết với nhau, làm cho tổ chức tác phẩm thêm v ững ch ắc, d ễ nh ớ, dễ thuộc Vần yếu tố tạo nhịp điệu góp phần làm tăng cộng h ưởng yếu tố, tạo nên tính nhạc thơ Đọc “Quốc âm thi t ập” ta th có ảnh hưởng qua lại từ văn học dân gian câu th Tục ngữ có cách bắt vần chữ cuối nhịp đầu bắt vần với ch ữ đ ầu nh ịp sau Đây gọi cách bắt vần theo kiểu vần liền v ần l ưng Chẳng hạn tục ngữ có câu “Bút sa, gà chết” “Trẻ cậy cha, già cậy con” “Ếch tháng ba, gà tháng bảy.” Thơ Quốc âm Nguyễn Trãi có nhiều bắt vần tương tự “Của thết người Khó khăn phải đạo, cháo ngon.” Báo kính cảnh giới – 22 “Làm quan dai tài chưa đủ Về nhàn, hạn hồng.” Thuật hứng – 16 “Chí cũ ta liều, nhiều hóa Người xưa sử chép thấy còn?” Thuật hứng – 4 Đó câu thơ bảy chữ Trong câu thơ sáu ch ữ đ ược phối hợp nhịp nhàng theo kiểu vần liền Trong “Điệp tr ận” Nguy ễn Trãi viết “Thục Đế, để thành leo lét” Hay “Tự thán”, ơng viết “Nhật nguyệt soi, đòi chốn hiện” Ngoài cách bắt vần theo kiểu vần lưng sát, Quốc âm thi tập có nhi ều bắt vần theo kiểu vần lưng cách Đây cách bắt v ần ch ữ cu ối nh ịp đ ầu b vần với chữ cuối nhịp sau Tục ngữ có câu - “Nhất nghệ tinh, thân vinh.” - “Sơng có khúc, người có lúc.” Thơ Nguyễn Trãi lại viết - “Đìa cỏ, câu ngâm gió.” Mạn thuật – 1 - “Chứa thủa khơ khao có thủa dào” Thuật hứng – 21 Điều đặc biệt so sánh thơ thất ngôn hay lục ngôn Nguy ễn Trãi với thơ lục bát song thất lục bát, ta thấy “Quốc âm thi t ập”, tác gi ả sử dụng vần lưng nhiều vị trí khác Vần gieo hầu hết vào ch ữ câu từ chữ thứ hai đến chữ thứ sau, chữ th ứ hai, th ứ ba ít, ch ữ thứ sáu nhiều chút Đại đa số gieo vần vào chữ thứ tư, th ứ năm Nghĩa vần cuối câu thơ hiệp vần với chữ th ứ tư thứ năm câu Chẳng hạn như “Lận cận nhà giàu lo bữa cốm Bạn bè kẻ trộm phải đau đòn.” Báo kính cảnh giới – 21 “Gạch quẳng bày ngọc Sừng mọc qua tai.” Tự than – 22 Gieo vần lưng chữ thứ năm “Ai hay có hai mắt Xanh ngọc dầu chưng mặt chúng người.” Tự thuật – 19 Hiện tượng bắt vần thơ Nguyễn Trãi cho thấy vần lưng đ ược ông sử dụng chưa ổn định Trong thơ lục bát, vần lưng gieo cách cố đ ịnh chữ thứ sáu câu lục chữ thứ sáu câu bát, tạo nên cân đ ối hài hòa Cách gieo vần chữ cuối câu với chữ th ứ hai, ba, t ư, năm, sáu câu thể mạnh mẽ xu hướng phá cách sáng tác Đ ường luật Nôm Nguyễn Trãi Dường với Nguyễn Trãi, xu h ướng dân t ộc hóa trước hết biểu chỗ tự tìm cho riêng, c ố g ắng khác n ước ngồi mà vận động tạo vần lưng đặc sắc Bước đột phá thể loại Giống thơ chữ Hán, thơ chữ Nôm Nguyễn Trãi sử dụng thể luật Đường tuân thủ qui cách thể thơ cách chặt chẽ niêm, luật, vần nghiêm chỉnh, câu chữ đối cân x ứng Điều đáng ý Nguyễn Trãi tiếp nối sáng tạo âm điệu mới sử dụng thể câu sáu chữ xen với câu bảy chữ, tạo nên bứt phá dòng th Nơm Việt Nam Thơ Nơm Nguyễn Trãi có quy cách niêm lu ật thơ Đường, có câu đẹp vào trí nhớ người Nước biếc non xanh thuyền gối bãi Đêm nguyệt bạc khách lên lầu Bài 153 Tuy nhiên Nguyễn Trãi nhiều nhà thơ đương thời, muốn tìm thể thơ dân tộc, thể thơ có khả diễn đạt nh ững đ ối t ượng thơ tiếng nói nước nhà theo nếp cảm nghĩ đồng bào M ột cách tân táo bạo ông đưa vào thơ thất ngôn nh ững câu th sáu chữ Số câu lục ngôn thơ không định V ị trí nh ững câu sáu chữ khơng cố định Dùng vào dòng th ứ mấy, d ường nh tùy thuộc vào nội dung ý tứ, cảm xúc th Có câu sáu hai câu đề Rồi hóng mát thuở ngày trường Hòe lục đùn đùn tán rợp trương Bảo kính cảnh giới- Bài 43 Lánh trần náu thú sơn lâm Lá thơng tiếng trúc cần Thuật hứng – Bài 25 Có hai câu luận Thấy nguyệt tròn kể tháng Nhìn hoa nở hay xuân Tự thán- Bài 34 Có câu cuối Dẽ có Ngu cầm đàn tiếng Dân giàu đủ khắp đòi phương Bảo kính cảnh giới- Bài 43 Bui có lòng trung lẫn hiếu Mài khuyết, nhuộm đen Thuật hứng- Bài 25 Có bốn câu lục ngơn xen với bốn câu thất ngôn Cảnh cũ non quê nhặt chốc mòng Chiêm bao ngờ đến Chè tiên nước ghín bầu in nguyệt, Mai rụng hoa đeo bóng cách song Gió nhặt đưa qua trúc ổ Mây tn phủ rợp thư phòng Thức nằm nghĩ ngợi mường tượng Lá chưa quét cửa thông Bài 51 Có câu lục ngơn viết liền nhau Đủng đỉnh chiều hôm dắt tay Trông giới phút chim bay Non cao non thấp mây thuộc Cây cứng mềm gió hay Nước trăm thu Nguyệt kiếp nhẫn Ngoài chưng chốn thơng hết Bui lòng người cực hiểm thay Bài 26 Trong Quốc âm thi tập có tới ba phần tư số tác giả dùng lối pha câu lục ngôn với câu thất ngôn Đặng Thai Mai nhận xét “ Đây điểm đáng ý kĩ thuật viết thơ Nguyễn Trãi, rõ ràng có cố gắng để xây dựng lối thơ Việt Nam , câu sáu tiếng dùng xen với nh ững câu b ảy tiếng, khác hẳn với cách niêm luật thơ Đường” Có thể khẳng định Quốc âm thi tập tập thơ lớn sớm viết ngơn ngữ dân tộc lại với ngày Sáng tác thơ Nôm, Nguyễn Trãi khơng tự bó khn khổ luật thi mà ln có ý thức sáng tạo Bên cạnh thơ có niêm luật hồn chỉnh, Nguyễn Trãi có nhiều câu thơ, thơ mang cốt cách dân tộc Đây bước sáng tạo Nguyễn Trãi bước tiến đáng kể lịch sử văn học nước nhà Với Quốc âm thi tập, Nguyễn Trãi người đặt móng mở đường cho phát triển thơ tiếng Việt Ông xứng đáng hệ sau coi tác gia mở đầu cho bước phát triển phận văn học viết chữ Nôm Như vậy, với việc sử dụng thể thơ thất ngôn xen lục ngôn, cách gieo vần lưng vị trí khơng cố định, kết hợp với lối kiến tạo nhịp điệu thơ Nôm, Nguyễn Trãi thể khao khát đổi thi ca theo hướng Việt hóa Trên sở tiếp thu tinh hoa truyền thống dân tộc thành tựu đặc sắc Trung Hoa, Nguyễn Trãi phá vỡ qui định nghiêm ngặt thơ Đường luật, làm cho câu thơ, thơ trở nên gần gũi, dễ nhớ, dễ thuộc Đồng thời góp phần chuyển tải tiếng nói yêu nước, thương dân, niềm tự hào, lòng tự tơn dân tộc Nguyễn Trãi tới bạn đọc sau III Kết thúc vấn đề Ở vào thời đại mà văn học chịu chi phối mạnh mẽ thơ Đường, bứt phá tìm lối thơ riêng Nguyễn Trãi tượng tài vượt bậc nhà thơ Nguyễn Trãi có cách tân táo bạo việc chêm xen thể thơ sáu chữ vào câu bảy chữ, vận dụng cách gieo vần vị trí khác nhau, vận dụng nhịp điệu 3/4 khác cách ngắt nhịp 4/3 thơ Đường Với việc làm đó, Nguyễn Trãi bước phá vỡ “khuôn vàng thước ngọc” thơ ca cổ trung đại, giải tỏa gò bó thơ Đường luật Trung Hoa, xây dựng lối thơ Việt Nam theo xu hướng dân chủ, tiến Có thể nói với Quốc âm thi tập, Nguyễn Trãi khẳng định vị thơ Nơm ơng nói riêng, thơ Nơm dân tộc nói chung tiến trình phát triển văn học nước nhà TÀI LIỆU THAM KHẢO Nguyễn Hữu Sơn 2005, Nguyễn Trãi tác gia tác phẩm, NXB Giáo dục Phê bình, bình luận văn học - Nguyễn Trãi - Nhà xuất tổng hợp Khánh Hòa 1991 Viện sử học 1976, Nguyễn Trãi toàn tập, Nhà xuất khoa học xã hội Nguyễn Đổng Na 2005, Văn học Trung đại Việt Nam, tập 1- Nhà xuất Đại học sư phạm Bùi Văn Nguyên 2000, Văn chương Nguyễn Trãi rực rỡ ánh Khuê , NXB khoa học xã hội Bùi Văn Nguyên biên khảo, giải, giới thiệu 2003, Thơ Quốc âm Nguyễn Trãi, NXB Giáo dục Trần Đình Sử 2005, Thi pháp văn học trung đại Việt Nam , NXB Đại học Quốc gia Hà Nội Bùi Duy Tân 2005, Theo dòng khảo luận văn học trung đại , NXB Đại học Quốc gia Hà Nội Phạm Luận, Nguyễn Trãi thể thơ Việt Nam Quốc âm thi tập 10 Nguyễn Phạm Hùng, Một vài nhận xét mối quan hệ thể thơ Nôm Nguyễn Trãi với thể thất ngôn luật Trung Quốc ... tích đặc điểm thể loại Quốc âm thi tập Nguyễn Trãi I II III Đặt vấn đề Giải vấn đề Nguyễn Trãi tác phẩm Quốc âm thi tập Những thể loại Quốc âm thi tập Cách gieo vần Bước đột phá thể loại. .. vấn đề Nguyễn Trãi tác phẩm Quốc âm thi tập Theo GS Nguyễn Phong Nam, Quốc âm thi tập “sự khởi đầu hồnh tráng nhất, ấn tượng nhất” thơ Nơm Việt Nam Với Quốc âm thi tập, Nguyễn Trãi xem nhà thơ... phản ánh đời sống xã hội tâm trạng người” Những thể loại Quốc âm thi tập Căn vào hình thức tổ chức chất liệu ngôn ngữ, ta thấy Nguyễn Trãi làm thơ Nôm theo ba thể Thể luật Đường gồm 42 Trong - Xem thêm -Xem thêm Đặc điểm thể loại của Quốc âm thi tập Nguyễn Trãi, Đặc điểm thể loại của Quốc âm thi tập Nguyễn Trãi,

nội dung quốc âm thi tập